Iedereen trekt aan je. Medewerkers, bestuurders, partners, inwoners of klanten. Ondertussen verandert de wereld om je heen sneller dan je plan. Hoe houd je dan koers, zonder vast te lopen in eindeloos overleg of juist als een olifant door de porseleinkast te gaan?
Rosanne Franken is gemeentesecretaris, bestuurskundige en al zo’n twintig jaar ambtenaar. In de Onruststokerz Podcast vertelt ze hoe ze rust bracht in een organisatie die een onrustige periode achter de rug had, en wat leiderschap volgens haar vandaag vraagt. Haar lessen gelden net zo goed voor ondernemers.
Zonder visie geen koers
De openingsstelling van de aflevering: besturen zonder visie is als varen zonder kompas. Rosanne is het er volmondig mee eens. Wie stuurt, wil ergens naartoe. En wie dat met publiek geld doet, moet helemaal een idee hebben van waarom.
Toch betekent een visie niet dat je vier jaar lang keurig een plan afwerkt. Er komen nieuwe wetten, een kabinet valt, regels veranderen. Leiderschap is volgens haar koers houden en tegelijk flexibel en geloofwaardig blijven.
Helikopteren en weer landen
Rosanne beschrijft haar rol als schakelen. Boven de materie hangen, overzicht houden en vooruitkijken. Maar ook begrijpen waar de mensen die voor je werken dagelijks tegenaan lopen. De kunst is weten wanneer je daalt en wanneer je weer opstijgt.
Ze richt zich op twee hoofdtaken: het bestuur goed adviseren, zodat besluiten op goede informatie rusten, en de organisatie ontwikkelen. De rest laat ze bij de mensen die daar beter in zijn, met ruimte en vertrouwen.
Rust komt uit simpele dingen
Toen Rosanne begon, had de organisatie een lange periode van bestuurlijke onrust achter de rug, midden in corona. Dat zie je terug in kleine dingen: openstaande vacatures, een zwak imago op de arbeidsmarkt en mensen die niet weten waar ze het voor doen.
Waar ze in investeerde, klinkt bijna te gewoon:
- Een duidelijke koers: weten waar je naartoe gaat.
- Een veilige werkcultuur: weten waarvoor je er bent en hoeveel ruimte je hebt.
- Betrouwbare collega’s: je hoofd wordt niet afgezaagd als je een fout maakt of je nek uitsteekt.
Het resultaat kwam onlangs tijdens de lunch. Een collega die er al lang werkt zei dat de laatste jaren de rustigste waren. Niet omdat er minder werk is, maar omdat er overzicht is, geen gedoe, en ruimte om vanuit vertrouwen te werken.
Verandering begint bij het waarom
Wat maakt een veranderproces succesvol? Volgens Rosanne moet het heel duidelijk zijn waar je naartoe gaat en vooral waarom. En dat moet je kunnen uitleggen aan iedereen. Niet alleen in mooie managementtaal aan een bestuurder, maar ook in gewone woorden aan de collega die er al heel lang werkt.
Haar ervaring: mensen weten zelf heel goed wat ze nodig hebben. Vraag het dus. Wie ben je, wat doe je, wat heb je nodig? Vertaal dat naar wat de organisatie moet veranderen. En vertel het keer op keer, zonder opgeheven vingertje. Doe het vooral zelf ook, anders wordt het ongeloofwaardig.
Dialoog én daadkracht
Is het dan altijd overleggen? Nee. Rosanne ziet het als een mix. Als de druk hoog is, neem je soms zelf of met een kleine groep een besluit. Dan voer je de dialoog achteraf: uitleggen wat je hebt gedaan en waarom, en vragen beantwoorden.
Wat op haar bureau belandt, is per definitie complex. Bij bezuinigingen moet uiteindelijk iemand de knoop doorhakken, en daar stel je altijd mensen mee teleur. “Je moet ook gewoon beslissingen kunnen nemen die impopulair zijn.” Als je goed uitlegt hoe je tot een besluit kwam, mogen mensen het oneens zijn zonder dat het vertrouwen weg is.
Polderen om het polderen heeft volgens haar geen zin. Maar botweg beslissen zonder mensen te betrekken ook niet. Soms loont het om nog een paar keer in gesprek te gaan, omdat draagvlak de uitvoering daarna makkelijker maakt. En soms is de nood te hoog en repareer je de relatie later.
Bouw relaties als het rustig is
Samenwerken met andere overheden, bedrijven en maatschappelijke partners begint volgens Rosanne met helderheid: wie ben je, wat kun je bieden en wat niet. En daar betrouwbaar in zijn.
Haar belangrijkste tip: investeer aan de voorkant. Als er nood is, vinden mensen elkaar wel. De kunst is om in rustig vaarwater relaties op te bouwen, zodat je elkaar al kent als het spannend wordt. Mensen die je kennen en prettig met je werken, zoeken je eerder op.
Zichtbaar zijn met een reden
Waarom zit een gemeentesecretaris in een podcast? Omdat Rosanne vindt dat zichtbaarheid bij haar rol hoort. Wie overweegt om bij een organisatie te werken, wil weten wie daar aan het hoofd staat. Wie met publiek geld werkt, moet kunnen uitleggen wat hij doet. En bij een bezuiniging staat zij zelf op de zeepkist om het aan haar collega’s te vertellen.
Haar voorwaarde: het moet een inhoudelijk doel hebben en bij haar passen. Een podium spannend vinden mag, maar met een goed verhaal vallen de zenuwen wel een beetje weg. Wil je zelf zichtbaarder worden als leider, lees dan ook ons artikel over thought leadership.
Wat ze haar jongere zelf zou zeggen
Minder druk op jezelf leggen. Niet alles vandaag nog even zelf doen omdat het kan, maar meer aan anderen overlaten. En aan jonge leiders: blijf af en toe aan jezelf twijfelen, dat houdt je scherp. Niet te veel, maar zeker niet te weinig.
Luister de hele aflevering
In het volledige gesprek vertelt Rosanne ook over haar promotieonderzoek, het imago van de overheid en waarom ondernemend zijn ook binnen een gemeente kan. Wil je zelf gesprekken voeren die je visie en je mensen laten zien? Lees hoe podcast laten maken bij Onruststokerz werkt.