Je club heeft een vol bestuur, een kantine, een website met een aanmeldformulier. En toch lopen er steeds minder vrijwilligers rond, praten mensen achter elkaars rug en gaat de bestuursvergadering over frikandellen in plaats van over de toekomst. Herkenbaar? Dan heb je geen structuurprobleem. Je hebt een cultuurprobleem.
Paul Heldens begeleidt verenigingen, bedrijfsteams en individuen bij precies dat vraagstuk. In de Onruststokerz Podcast vertelt hij waarom een club sterft zonder cultuur, en waarom hij liever teamcoach is dan teambuilder.
Waarom mensen zich ergens voor inzetten
Paul ziet het bij sportverenigingen elke week: mensen steken er ongelooflijk veel uren in, zonder er een cent voor te krijgen. Dat zit volgens hem niet in het doel van de club, zoals kampioen worden, en ook niet in hoe het georganiseerd is. Het zit in de cultuur. Hoe ga je met elkaar om, wat is de sfeer, en past dat bij jouw eigen kernwaarden?
Hij gebruikt Feyenoord en Ajax als voorbeeld. Feyenoord staat voor mouwen opstropen en bikkelen, Ajax voor mooi voetbal en jeugd die doorstroomt. Je kiest voor de club waarvan de kernwaarden bij jou passen. Dat werkt volgens Paul net zo voor je sportclub en voor het bedrijf waar je werkt. Zit die klik er, en komt er in een bedrijf ook nog een salaris bij, dan gaat de productiviteit omhoog. Dezelfde gedachte zit achter goede employer branding: mensen kiezen voor een cultuur, niet voor een vacaturetekst.
Waar verenigingen vastlopen
Het meest voorkomende patroon dat Paul tegenkomt: een bestuur dat jarenlang met veel passie heel goed werk heeft geleverd. Vaak hebben ze de club zelf naar succes gebracht. Maar de aanpak die toen werkte, is niet altijd het antwoord op de vragen van nu. Het bestuur heeft tien petten op, springt in elk gat en houdt vooral balletjes hoog.
Daar komt een generatieverschil bij. Vroeger was je je hele leven lid van één club. Nu zijn jongeren flexibeler en digitaler. Ze komen een jaar voetballen en stappen daarna over op iets anders. Paul benadrukt dat de oudere generatie eerst erkenning verdient voor wat ze heeft opgebouwd. Pas daarna is er ruimte voor verandering.
Praat met elkaar, niet over elkaar
Het klinkt simpel, zegt Paul, maar het is moeilijk uit te voeren: niet praten over, maar praten met. Als de oude generatie onderling praat over de jonge generatie, in plaats van met hen, gaan er dingen kapot. Hetzelfde geldt voor communicatie in bedrijfsteams. Negen van de tien keer draait het erom dat je een collega gewoon aanspreekt als iets je raakt.
Een onafhankelijke buitenstaander kan dat gesprek op gang brengen. Iemand die de club fantastisch vindt, maar geen belang heeft bij de uitkomst.
Een voorbeeld dat Paul noemt bij een bedrijfsteam is opvallend eenvoudig: een check-in op maandagochtend. Hoe zit je erbij, hoe was je weekend, wat moeten we weten en hoe pakken we deze week samen aan? Zo’n team groeit volgens hem zichtbaar naar elkaar toe.
De vraag achter de vraag
Elk traject begint met wat Paul vraagarticulatie noemt: uitzoeken wat de echte vraag is. Als je drie keer doorvraagt bij een bestuurslid of teamleider, verandert de vraag vaak al. Daarbij kijken ze naar vier dingen:
- De omgeving: invloeden van buitenaf, zoals vergrijzing of nieuwbouw in het dorp.
- De ambitie: waar wil de club over vijf jaar staan?
- De organisatie: zitten de vrijwilligers op de juiste plek, en waar zitten de gaten?
- De cultuur: wat voor club wil je zijn, en wat voor club ben je echt?
Juist in dat laatste zit vaak een verschil. Een club die zegt dat iedereen welkom is, maar alles in dialect bespreekt of nieuwe leden niet opvangt bij hun eerste training, is minder gastvrij dan hij denkt.
Paul vertelt over een voetbalclub in een groot dorp met 60 nationaliteiten, met een bestuur dat helemaal wit Nederlands was. Samen met vrijwilligers en mensen uit de gemeenschappen werd een ontwikkelteam opgezet. Dat ging alle gemeenschappen langs om gewoon kennis te maken, zonder meteen om leden of vrijwilligers te vragen. Het resultaat: mensen meldden zich vanzelf aan. Paul wijst op een nuance die je anders mist: in sommige culturen is vrijwilligerswerk een eervolle taak, en daarvoor moet je netjes en persoonlijk gevraagd worden.
Eigenaarschap maakt het verschil
Het mooiste voorbeeld komt uit Pauls eigen tijd als trainer. Zijn spelers wilden op donderdag na de training geen anderhalf uur bardienst draaien. Maar in het weekend, in hun eigen soos, moesten ze mensen teleurstellen omdat er te veel aanmeldingen waren. Zelfde jongens, zelfde taak. Het verschil: de soos was van hen.
Daar zit volgens Paul de kern. Mensen willen best vrijwilligerswerk doen, maar de club moet van hen zijn. Vraag dus wat jongeren belangrijk vinden, waarom ze lid zijn en hoe zij de club willen zien. Maak die kernwaarden zichtbaar. Formeel is een vereniging tenslotte van de leden.
Van teambuilding naar teamcoaching
Samen vlotten bouwen is leuk, zegt Paul, maar als je echt aan je groepsdynamiek wilt werken, moet je ook het gesprek met elkaar voeren. Daarom wil hij weg van het etiket teambuilding en zich neerzetten als teamcoach. Hij betrekt daarbij ook het individu: wie niet lekker in zijn vel zit, laat als eerste zijn vrijwilligerstaak vallen, en elk teamlid bepaalt zelf wat hij inbrengt.
Zijn timingtip: september. Na de zomer heeft iedereen een natuurlijke reset gehad, met frisse energie. Het ideale moment om met je team te bespreken hoe je de komende maanden met elkaar omgaat.
Luister de hele aflevering
In de volledige aflevering vertelt Paul ook hoe hij in een auto besloot om ondernemer te worden, en hoe hij en zijn compagnon de stap maken van enthousiast ondernemend naar echte ondernemers. Bekijk hem hierboven.
Wil je zelf zulke gesprekken voeren en je expertise laten horen? Lees hoe podcast laten maken bij Onruststokerz werkt.